၇၈နှစ်မြောက် တံဆိပ်ခေါင်း၊

၇၈ နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်ခေါင်းထွက်ပါတယ်။ ၂၀၀ကျပ်တန် နှစ်လုံးပါ။ FDC မထုတ်ပါ။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . ဒီဇိုင်းဆိုတာ အနုပညာပါတဲ့ ကိစ္စမလို့ လူတိုင်းကြိုက်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တာ ကျွန်တော်လက်ခံပါတယ်။ မြန်မာ့စာတိုက်က ခုနောက်ပိုင်း ထုတ်တဲ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ တံဆိပ်ခေါင်း အားလုံးလိုလို ကျွန်တော်သဘောမကျပါ။ အနုပညာသဘောဖြစ်လို့ သဘောကျသူတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်နဲ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ တံဆိပ်ခေါင်းတွေ ကီးမကိုက်တာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ အခြားတံဆိပ်ခေါင်းပုံတွေ သဘောကျတာများပါတယ်။ . ဒီနေ့မှာ တခုကြားတာက ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီးမှာ တံဆိပ်ခေါင်းဝယ်သူတွေကို အမည် မှတ်ပုံတင် နေရပ်လိပ်စာ ဖုန်းနံပတ်တွေ တောင်းပါတယ်တဲ့။ တံဆိပ်ခေါင်း ဘယ်နှစ်ခေါင်းဝယ်သွားလည်းလည်း မှတ်ပါတယ်တဲ့။ ဆိုရှယ်လစ် မဆလခေတ်နဲ့ နဝတ/နအဖခေတ်မှာတောင် တံဆိပ်ခေါင်းဝယ်ဖို့ ဒါတွေပေးရတာ မရှိခဲ့ပါ။ ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီး မကြားဘူးတဲ့ကိစ္စပါ။ ဉာဏ်မမှီပါ၊ ဒီခေတ်ဒီအချိန် စာတိုက်ဝန်ထမ်းတွေက တံဆိပ်ခေါင်း မှောင်ခိုထုတ်ရောင်းလို့လည်း မဖြစ်နိုင်ပါဘူးလေ။ အံ့ဩမိ။

မန်းတက္ကသိုလ်ရာပြည့် တံဆိပ်ခေါင်း

မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရာပြည့်သဘင် အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်ခေါင်းထွက်တယ်။ တံဆိပ်ခေါင်း 'sheet' အနေနဲ့ ထွက်တာပါ။ မန်းတက္ကသိုလ်ရာပြည့်က ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်လကပေမင့် အခုမှ နှစ်မကူးခင်ထုတ်လိုက်ဟန် ရှိပါတယ်။ . တံဆိပ်ခေါင်းက ၂၀၀ ကျပ်တန်ပါ။ 'ရှိ' ထုတ်တာဆိုတော့ FDC မထုတ်ပါဘူး။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရာပြည့်တုံးကလည်း 'ရှိ' ထုတ်ခဲ့တယ်။ အနုပညာရှင်ပိုထွက်တဲ့ မန္တလေးအတွက်ထုတ်မှဘဲ တံဆိပ်ခေါင်း'ရှိ'ကြည့်ရတာ 'ရှိ'ကသပ်သပ်၊ တံဆိပ်ခေါင်းကသပ်သပ် ဖြစ်နေသလိုဘဲ။ အမှတ်တမယ့်ကြည့်ရင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပုံ ပို့စကဒ်ပေါ် တံဆိပ်ခေါင်း လာတင်ထားသလိုမြင်တယ်။ အဲ့လိုရည်ရွယ်ယင်တော့ မပြောတတ်။ . တံဆိပ်ခေါင်းဒီဇိုင်းက အင်ဂျင်နီယာကျောင်း ရာပြည့်နဲ့ဆင်တယ်။ မူလ လိုဂိုအတိုင်းဘဲ။ ရာပြည့်ပွဲအတွက် သေချာရွေးခဲ့ဟန်တူတယ်။ သဘောကျတယ်။ ဒီတကြိမ်လည်း တွေးမိပါတယ်။ တံဆိပ်ခေါင်း 'ရှိ' ပြိုင်ပွဲလေးလုပ် ရွေးချယ်ရင် ပိုအဆင်ပြေမှာဘဲလို့။

64

TIMEမဂ္ဂဇင်းရဲ့ person of the year.

ဘယ်အရွယ် ငယ်ငယ်ကတည်းက စာအုပ်လှန်လဲ မသိပါ။ စာအုပ်အဖတ်များခဲ့တာတော့ သေချာပါတယ်။ ခုခေတ်ထိ ဖုန်းနဲ့ဖတ်နေတုံးပါဘဲ။ စာအုပ်လဲ ဖတ်ဖြစ်ပါသေးတယ်။ . မှတ်မိသလောက် အင်္ဂလိပ်စာ အများကြီးမဖတ်တတ်ခင်ကလဲ အိမ်မှာအပတ်စဥ်တွေ့နေရတဲ့ TIME နဲ့ newsweek မဂ္ဂဇင်းတွေတွေ့ရင် ကြည့်တာပါဘဲ။ ပုံလှလှလေးတွေနဲ့ စခဲ့မှာပေါ့။ . နဲနဲဖတ်တတ်လာတော့ တိုင်းမဂ္ဂဇင်းရဲ့ man of the year လို့ရွေးပြီး ဖော်ပြတာကိုသဘောကျခဲ့တယ်။ တနှစ်တခါ ဒီအချိန်ဆို ဖော်ပြပြီ။ များသောအားဖြင့် သူတို့ရွေးသူကို မသိသူများခဲ့ပါတယ်။ . နောက်ပိုင်း လျောက်ဖတ်နိုင်တဲ့အဆင့်ရောက်တော့ အချို့ကိုသိလာပါပြီ။ များသောအားဖြင့် တနှစ်အတွင်း ထူးချွန်ထင်ရှားခဲ့သူတွေထဲကရွေးတော့ သိသူပါလာတာပေါ့။ နောက်တော့ man သာမက person, organization, တွေရွေးလာတဲ့အပြင် pc လိုဟာကိုတောင် ရွေးခဲ့ဘူးတယ် မှတ်မိတာဘဲ။ . ကုန်သွယ်ရေးပျက်လို့ မဂ္ဂဇင်း ဝယ်မရချိန်ကစ ဖွဘုတ်မှာ ပြန်တွေ့ချိန်အထိ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားပါတယ်။ တခါတလေ နောက်ကျပြီးရောင်းတဲ့စာအုပ်ကို စာပေလောကတို့ အင်းဝတို့မှာတွေ့ပေမယ့် ဈေးကြီးပြီး စိတ်ဝင်စားမှုမရှိတော့လို့ မဖတ်ဖြစ်တော့ဘူး။ . ဒါပေမယ့် ဖွဘုတ်မှာ ​ဖှောလိုးလုပ်ထားလို့ ဒီအချိန်ရောက်ရင် ဂရုစိုက်ကြည့်မိတတ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်တော့ person of the year လို့ရွေးပြီး AI နဲ့ အေအိုင်ဖန်တီးရှင်များကိုရွေးပါတယ်။ မှန်ပါတယ်၊ ဒီပြီးခဲ့တဲ့တနှစ်အတွင်း လူအများကို စိတ်ဝင်စားမှု ပေးနိုင်ခဲ့တာ အေအိုင်ပါ။ . လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်ကျော် ပြန်တွေ့တော့ man, person လိုဟာအပြင် အခြားနယ်ပယ်အလိုက် ရွေးတာလဲ တွေ့လာရပါတယ်။ အားကစားနယ်၊ အနုပညာနယ် စသဖြင့်ပေါ့။ ဒီနှစ်သတိထားမိတာက ဒီနှစ်အတွင်း ပေါ်ထွန်းလာတဲ့ ကေပေါ့အဖွဲ့ကို break through of the year လို့ ရွေးထားတာပါတွေ့မိတယ်။

မြန်မာ့တူရိယာများတံဆိပ်ခေါင်း၊

တော်လောက်ပြီထင်ပါတယ်..... တော်လောက်ပါရဲ့....လို့ အော်ရတော့မယ့်ပုံဘဲ။ မြန်မာ့စာတိုက်က တံဆိပ်ခေါင်း အသစ်မထုတ်ဘဲ sheet တွေကြီးလှိမ့်ထုတ်နေတာ။ ထုတ်ဖို့ တံဆိပ်ခေါင်းတွဲ ကုန်ပြီထင်ပါရဲ့ဗျာ။ . မြန်မာ့စာပို့ဌာနက ၁၉၉၉လောက်ကစ တိုင်းရင်းသားတူရိယာပုံတွေထုတ်တယ်။ အရင်ထုတ်နေကျ အထိမ်းအမှတ်အတွက် မဟုတ်ဘဲထုတ်တော့ Theme လား၊ Definitive အတွက် ထုတ်တာလား၊ မဝေခွဲတတ်ခဲ့ပါ။ ၂၀ကျပ်တန်ကနေ ၂၅၀၀ကျပ်တန်အထိ ၇ခေါင်း ထုတ်ဝေခဲ့ဘူးတယ်။ မြန်မာပတ္တလားက နှစ်ကြိမ်(ပုံမတူ) ၅ကျပ်တန်နဲ့ ၁၀၀၀ကျပ်တန်ပါ။ . အခု sheet ခေတ်မှာ အဲ့ဒီ ၇ခေါင်းထဲက ၆ခေါင်းကို မြန်မာ့တူရိယာများ ဆိုပြီး ယနေ့ထုတ်ဝေပါတယ်။ ၂၀၀ကျပ်တန်တွေဆိုတော့ တရွက် ၁၂၀၀ကျပ်ပါ။ တံဆိပ်ခေါင်းဖျက်တုံး ထုပေးပါတယ်။ . Sheet တွေထဲတော့ လှတယ်ပြောရမှာဘဲ။ သို့သော် အရင်မူလခေါင်းတွေထက် အရောင်ဖျော့သလို ဆေးကွာလတီလည်း လျော့မယ်ထင်တယ်။ အပြုသဘော အကြံပေးရရင် မြန်မာတူရိယာများ ဆိုတဲ့စကားလုံးကို တံဆိပ်ခေါင်းတွေအပေါ်မှာ ကပ်ရိုက်ပြီး အဖြူတွေမပါအောင် ဖြတ်လိုက်ရင် sheetပုံ ပိုပေါ်လာမလားဘဲ။ . အရင်ထုတ်ခဲ့တဲ့ high value (Definitive) ခေါင်းတွေ မရှိတော့လို့ ၂၀၀ ကျပ်တန်အဖြစ် ရိုက်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဒီဇိုင်းရော အရောင်ရော အရွယ်ရော တူနေတော့လေ။ တကယ်က မြန်မာ့အစဥ်သုံး တံဆိပ်ခေါင်းစီးရီး အသစ်ထုတ်သင့်နေတာ ကြာခဲ့ပါပြီ။ မျှော်နေလျှက်ပါဗျို့။

ထရမ့်ရဲ့အာရှခရီးစဥ်

အမေရိကန် သံပဒတ်ကြီး ဒေါ်နွယ်ထွမ်းရဲ့ အာရှခရီးစဥ်ကို အောင်မြင်တယ်လို့ သတ်မှတ်ကြမယ်ထင်တယ်။ အထူးသဖြင့် တုတ်သံပဒတ်နဲ့ အစည်းအဝေးမှာ ပြဿနာမတက်ခဲ့ဘူးဆိုတော့လေ။ ကျနော့်အမြင်တော့ အရင်သူတင်ထားတဲ့အခွန်နှုန်း ပြန်လျော့ပေးတာ၊ အချို့ကုန်သွယ်မှု တင်တာကိုဆိုင်းငံ့ကြတာဆိုတော့ ဒုံရင်း ဒုံရင်းဘဲလို့ ထင်မိတယ်။ . ဒေါ်နွယ်ထွမ်းက သမတဖြစ်ကတည်းက ခရီးစဥ်တွေမှာ အားမနာပြောလေ့ရှိတယ်။ သူ့စီလာလည်သူတွေကိုလဲ အက်တီကက်မရှိ အပစ်တင်ပြောလေ့ရှိတယ်။ တီဗီရိုက်နေတဲ့ရှေ့မှာကို ပြောချပစ်တတ်တာ။ ကမ္ဘာ့ အင်အားအကြီးဆုံးနိုင်ငံရဲ့ သမတဆိုတော့လည်း သည်းခံနေကြရတာဘဲ။ . အာရှခရီးစဥ်ရဲ့ ပထမပိုင်း အာဆီယံဆွေးနွေးပွဲမှာတော့ အားလုံးအေးဆေးဘဲဗျာ။ ဘာမှအထူးထွေ အပစ်မတင်တဲ့အပြင် လာကြိုသူတွေကို ကပြသွားသေး။ ဒီပွဲမှာ ထိုင်း မလေး ကမ်ဗောဒီးယားတို့ အမြတ်ထွက်သွားကြတယ်။ လုပ်စားတတ်သူတွေကို ချီးကျူးလိုက်ပါတယ်။ . ဒုတိယ ဂျပန်ခရီးစဥ်မှာလဲ အေးဆေးပါဘဲ။ ဂျပန်ဝန်ချုပ်သစ် အမျိုးသမီးကို ချီးကျူးသွားတယ်။ ကုန်သွယ်ခွန်ကိစ္စလဲ ချောချောမွေ့မွေ့။ နောက်ဆုံး ကိုရီးယားမှာ တုတ်ကြီးနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲဘဲ စောင့်ကြည့်နေတာ အခုပြန်ချိန်အထိ အေးဆေးပါ။ တုတ်ကြီးနဲ့ အခွန်ကိစ္စက ဦးဆုံးပြောခဲ့သလို ဒုံရင်းဘဲမှတ်တယ်။ . ဥရောပခရီးစဥ်တွေ သူ့စီလာညှိသူတွေကိုတောင် တင်းမာပြတတ်တဲ့ ဒေါ်နွယ်ထွမ်းကို အံ့သြမိလို့ပါ။ ဖြစ်နိုင်တဲ့ပအချက်က ဒီအာရှနိုင်ငံတွေကို သူငယ်နှပ်စားအဆင့်ဘဲ သူသတ်မှတ်ထားလို့ပါ။ အလေးထားစရာမလို၊ ဘယ်အချိန်ဘာလုပ်လုပ် ရမဲ့သူတွေလို့ ထင်ထားပုံဘဲ။ တုတ်ကြီးတယောက်ကိုဘဲ သူစိုးရိမ်လိမ့်မယ်။ ဂျပန်တောင် အေးဆေးလို့သတ်မှတ်ရင် အာဆီယံက အာပလာအဆင့်။ . ဒုအချက်က မြန်မာအပါအဝင် အာရှသားတွေရဲ့ ကိုယ့်ထက်အင်အားကြီးသူဆို ကြောက်ပြီး ''ပသ''လွှတ်တတ်တဲ့ ဓလေ့ကြောင့်ဖြစ်မယ်။ သူထက်ငါအပြိုင် ဝိုင်းမြှောက်ပေးလိုက်ကြတာနဲ့ သူကြေနပ်သွားလား မသိပါ။ ထုံးစံအတိုင်း ကိုယ်ကြောက်ရသူရှေ့ ဝတ်နေ၊ ပြန်တာနဲ့ ပိုနေမြဲကျားနေမြဲ ကိုယ်လုပ်ချင်ရာ ပြန်လုပ်ကြတော့မလား မသိပါ။ . မကြာခင်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ သတင်းတွေ ကြားရမယ်ထင်မိတယ်။ ကျနော့်ရဲ့ ထင်မြင်ချက်ရိုင်းသွားရင် ဆောရီးပါ အာရှသားတို့။

HOME 2025